Jak obliczyć błąd graniczny?
Błąd graniczny miernika cyfrowego oblicza się jako sumę dwóch składników: procentu wartości odczytu oraz liczby cyfr pomnożonej przez rozdzielczość urządzenia. Dla zapisu ±(x% + n) stosuje się wzór: błąd = ±[(x% × odczyt) + (n × rozdzielczość)].
Czym jest błąd graniczny i jak czytać zapis ±(x% + n)?
Specyfikacja miernika podana jako ±(x% + n) określa granicę dopuszczalnego błędu wskazania. Znak ± oznacza, że rzeczywista wartość może być zarówno niższa, jak i wyższa od wartości pokazanej na wyświetlaczu.
Pierwszy składnik, czyli x% odczytu, zmienia się wraz z mierzoną wartością. Drugi składnik, oznaczany jako n counts, jest związany z najmniej znaczącymi cyframi wyświetlacza. Aby przeliczyć go na jednostki fizyczne, trzeba pomnożyć liczbę cyfr przez rozdzielczość miernika.
Jeżeli urządzenie ma dokładność ±(1% + 3), a jego rozdzielczość wynosi 0,01 V, składnik cyfrowy wynosi 3 × 0,01 V, czyli 0,03 V. Nie należy traktować liczby „3” jako 3 V bez sprawdzenia pozycji najmniej znaczącej cyfry.
Jak obliczyć błąd graniczny krok po kroku?
Załóżmy, że miernik ma specyfikację ±(1% + 3), rozdzielczość 0,01 V, a na wyświetlaczu pojawia się 27,00 V. Obliczenie wykonuje się w czterech etapach:
- Wyodrębnij dane – odczyt wynosi 27,00 V, składnik procentowy to 1%, liczba cyfr to 3, a rozdzielczość wynosi 0,01 V.
- Oblicz składnik procentowy – 1% × 27,00 V = 0,27 V.
- Oblicz składnik cyfrowy – 3 × 0,01 V = 0,03 V.
- Dodaj oba składniki – 0,27 V + 0,03 V = 0,30 V.
Wynik wynosi więc ±0,30 V. Oznacza to, że przy wskazaniu 27,00 V rzeczywista wartość mieści się w przybliżeniu w zakresie od 26,70 V do 27,30 V, o ile producent definiuje dokładność właśnie dla tego zakresu, funkcji i warunków pracy.
Jeżeli zapis producenta dotyczy konkretnego zakresu pomiarowego, trzeba użyć rozdzielczości przypisanej właśnie do tego zakresu. Ten sam miernik może mieć inne parametry dla napięcia stałego, przemiennego, rezystancji czy innych funkcji.
Jak składnik cyfrowy wpływa na wynik?
Składnik procentowy rośnie wraz z odczytem, natomiast składnik cyfrowy pozostaje stały dla danego zakresu i rozdzielczości. Dlatego przy małych wartościach mierzonych jego udział w całkowitym błędzie może być duży.
Poniższe przykłady dotyczą tej samej specyfikacji ±(1% + 3) i rozdzielczości 0,01 V:
| Odczyt [V] | Błąd procentowy | Błąd cyfr | Błąd całkowity | Zakres rzeczywisty |
|---|---|---|---|---|
| 1,00 | 0,01 V | 0,03 V | ±0,04 V | 0,96–1,04 V |
| 27,00 | 0,27 V | 0,03 V | ±0,30 V | 26,70–27,30 V |
| 200,00 | 2,00 V | 0,03 V | ±2,03 V | 197,97–202,03 V |
Przy odczycie 1,00 V składnik cyfrowy stanowi większą część błędu niż składnik procentowy. Przy 200,00 V dominuje składnik procentowy, a wpływ trzech cyfr jest niewielki. Sama większa liczba miejsc po przecinku na wyświetlaczu nie oznacza więc automatycznie większej dokładności. O wyniku decyduje deklarowana specyfikacja oraz rzeczywista rozdzielczość danego zakresu.
Najważniejsza zasada brzmi: najpierw oblicz procent od odczytu, potem przelicz counts na jednostki za pomocą rozdzielczości, a na końcu dodaj oba składniki. Otrzymaną wartość należy zapisać jako przedział odczyt ± błąd graniczny, a nie jako kolejną punktową wartość pomiaru.



