Jak obliczyć długość cięciwy? Wzory i przykłady obliczeń
Długość cięciwy obliczysz ze wzoru zależnego od danych, które znasz. Gdy podany jest promień r i kąt środkowy α, użyj wzoru c = 2r · sin(α/2). Jeśli znasz promień i odległość cięciwy od środka okręgu, zastosuj c = 2√(r² − d²).
Czym jest cięciwa?
Cięciwa to odcinek łączący dwa punkty leżące na okręgu. Nie należy mylić jej z łukiem, który jest fragmentem obwodu okręgu. Najdłuższą cięciwą jest średnica, ponieważ przechodzi przez środek okręgu.
W obliczeniach przyjmijmy następujące oznaczenia:
- c – długość cięciwy
- r – promień okręgu
- α – kąt środkowy oparty na cięciwie
- d – odległość środka okręgu od cięciwy
Wzory na długość cięciwy
Wybór wzoru zależy od tego, jakie dane podano w zadaniu:
| Dane wejściowe | Wzór | Uwagi |
|---|---|---|
| Promień r i kąt środkowy α | c = 2r · sin(α/2) | Kąt α może być podany w stopniach lub radianach, ale ustawienie kalkulatora musi się zgadzać. |
| Promień r i odległość d od środka | c = 2√(r² − d²) | Odległość d nie może być większa od promienia. |
| Cięciwa przechodząca przez środek | c = 2r | Jest to szczególny przypadek, czyli średnica. Odpowiada kątowi środkowemu 180°. |
Wzór z kątem wynika z podziału cięciwy na dwie równe części. Promienie poprowadzone do jej końców tworzą trójkąt równoramienny, a po opuszczeniu wysokości powstają dwa trójkąty prostokątne.
Przykład obliczenia cięciwy
Obliczmy długość cięciwy dla promienia r = 10 oraz kąta środkowego α = 60°.
- Wypisz dane – r = 10 oraz α = 60°.
- Wybierz wzór – ponieważ znamy promień i kąt, stosujemy c = 2r · sin(α/2).
- Podstaw wartości – c = 2 · 10 · sin(60°/2) = 20 · sin 30°.
- Oblicz wynik – ponieważ sin 30° = 0,5, otrzymujemy c = 20 · 0,5 = 10.
Długość cięciwy wynosi 10 jednostek. W tym przypadku jest równa promieniowi, co wynika z kąta środkowego 60°.
Na co uważać przy obliczeniach?
Przed wykonaniem rachunków sprawdź kilka elementów, które najczęściej prowadzą do błędnego wyniku:
- Cięciwa jest odcinkiem prostym, a łuk jest częścią obwodu okręgu.
- Promień i odległość d muszą być podane w tych samych jednostkach.
- Przy wzorze trygonometrycznym sprawdź, czy kalkulator działa w trybie stopniowym deg, czy radianowym rad.
- Jeżeli cięciwa przechodzi przez środek okręgu, nie stosuj skomplikowanych obliczeń – jej długość jest równa średnicy, czyli 2r.



