Piątek, 20 listopada 2026 Imieniny: Feliks, Anatol, Rafał Redakcja Kontakt
Wzory chemiczne

Ile wynosi stała gazowa? Wartość i zastosowanie w fizyce

Autor: Redakcja likekonik.pl Publikacja: 15 lipca 2026 2 min czytania
Szklana zlewka laboratoryjna z wirującymi cząsteczkami gazu na tle tablicy z równaniami termodynamicznymi.

Uniwersalna stała gazowa R wynosi dokładnie 8,31446261815324 J/(mol·K), czyli w przybliżeniu 8,314 J/(mol·K). Jej wartość nie zależy od rodzaju gazu.

Do czego służy stała gazowa?

Stała gazowa jest współczynnikiem w równaniu stanu gazu doskonałego, nazywanym także równaniem Clapeyrona:

pV = nRT

Równanie wiąże podstawowe parametry stanu gazu:

  • p – ciśnienie gazu w paskalach,
  • V – objętość gazu w metrach sześciennych,
  • n – liczba moli gazu,
  • T – temperatura bezwzględna w kelwinach.

Model gazu doskonałego pomija między innymi oddziaływania międzycząsteczkowe oraz objętość samych cząsteczek. Równanie z użyciem stałej R jest dokładne dla takiego modelu, a dla gazów rzeczywistych stanowi przybliżenie, zwykle dobre przy niezbyt wysokim ciśnieniu i dostatecznie wysokiej temperaturze.

Stała gazowa w różnych jednostkach

Wartość R można zapisać w jednostkach dopasowanych do danych używanych w zadaniu. Najczęściej spotykane przeliczenia przedstawia tabela:

Jednostka Wartość stałej R Zastosowanie
J/(mol·K) 8,31446261815324 podstawowa jednostka SI
L·atm/(mol·K) 0,082057366 ciśnienie w atmosferach i objętość w litrach
cal/(mol·K) 1,987204259 zadania wykorzystujące kalorie
L·bar/(mol·K) 0,083144626 ciśnienie w barach i objętość w litrach

W układzie SI należy stosować paskale, metry sześcienne, mole i kelwiny. Gdy w zadaniu występują litry, atmosfery albo bary, wygodniej użyć odpowiadającej im postaci stałej, aby uniknąć dodatkowych przeliczeń.

Różnica między stałą R a stałą r

R to uniwersalna stała gazowa odnosząca się do jednego mola substancji. Jest taka sama dla każdego gazu, dlatego występuje w równaniu pV = nRT.

Mała litera r oznacza indywidualną stałą gazową konkretnego gazu. Odnosi się ona do jednostki masy, zwykle jednego kilograma, i zależy od masy molowej tego gazu. Zależność między obiema stałymi ma postać:

r = R/M

gdzie M jest masą molową wyrażoną w kilogramach na mol. Dla powietrza indywidualna stała gazowa wynosi około 287,05 J/(kg·K), podczas gdy uniwersalna stała R zawsze odnosi się do mola i ma wartość 8,31446261815324 J/(mol·K).

Dokładna wartość R wynika z redefinicji jednostek SI obowiązującej od 20 maja 2019 roku, w której ustalono między innymi dokładne wartości stałej Boltzmanna i stałej Avogadra.

Redakcja likekonik.pl

Likekonik.pl to pomoc w nauce przedmiotów ścisłych. Zebraliśmy wzory matematyczne, fizyczne i chemiczne razem z wyjaśnieniem, kiedy i jak je stosować. Omawiamy geometrię, funkcje i statystykę oraz rozwiązujemy przykładowe zadania krok po kroku. Tłumaczymy pojęcia, z którymi uczniowie i studenci mają najwięcej kłopotu. Piszemy przystępnie, tak żeby z naszych materiałów można było szybko powtórzyć materiał przed sprawdzianem, maturą lub kolokwium.

761 opublikowanych artykułów zobacz wszystkie

Przeczytaj też

Spis treści · 3 sekcji