Sobota, 21 listopada 2026 Imieniny: Maria, Janusz, Konrad Redakcja Kontakt
Wzory matematyczne

Jak obliczyć arctg? Poradnik krok po kroku

Autor: Redakcja likekonik.pl Publikacja: 22 września 2026 2 min czytania
Geometryczny trójkąt, kątomierz i pióro na tle tablicy z wzorami matematycznymi, ilustrujące obliczanie funkcji trygonometrycznych.
Grafika wygenerowana przez AI

Arctg, czyli arcus tangens, to funkcja odwrotna do tangensa. Aby obliczyć arctg(x), użyj na kalkulatorze przycisku tan⁻¹ albo funkcji atan(x) w programie. Przed obliczeniem sprawdź, czy wynik ma być podany w stopniach, czy w radianach.

Czym jest arctg?

Zapis y = arctg(x) oznacza, że tg(y) = x. Innymi słowy, arctg pozwala wyznaczyć kąt, którego tangens ma wartość x.

Przykład:

arctg(1) = 45° = π/4

Funkcja tangens przyjmuje tę samą wartość dla wielu kątów, dlatego przy definiowaniu arctg wybiera się główny przedział wartości kąta. Wynik arctg znajduje się w przedziale (−π/2, π/2), czyli od −90° do 90°, bez końców przedziału.

Jak obliczyć arctg na kalkulatorze?

W kalkulatorach naukowych funkcja arcus tangens jest zwykle oznaczona jako tan⁻¹, arctan albo atan. Symbol tan⁻¹ w tym zapisie oznacza funkcję odwrotną do tangensa, a nie odwrotność liczby tan.

Aby obliczyć wartość funkcji, wykonaj następujące czynności:

  1. Włącz kalkulator naukowy.
  2. Wybierz jednostkę kąta: DEG dla stopni albo RAD dla radianów.
  3. Wpisz liczbę, na przykład 1.
  4. Naciśnij przycisk tan⁻¹, arctan lub atan.

Dla liczby 1 wynik będzie następujący:

arctg(1) = 45° w trybie DEG oraz arctg(1) = 0,785398… w trybie RAD. Ta sama wartość jest więc zapisana na dwa sposoby, zależnie od wybranej jednostki.

Jeśli kalkulator podaje wynik w radianach, możesz przeliczyć go na stopnie, mnożąc przez 180/π. W drugą stronę stopnie przelicza się na radiany, mnożąc przez π/180.

W programowaniu do obliczenia arctg jednej liczby stosuje się funkcję atan(x). W przypadku kąta wyznaczanego na podstawie współrzędnych punktu lepiej użyć atan2(y, x), ponieważ funkcja ta uwzględnia znaki obu współrzędnych i potrafi wskazać właściwą ćwiartkę układu współrzędnych.

Najczęściej spotykane sposoby obliczania arctg to:

  • kalkulator naukowy z funkcją tan⁻¹ lub arctan
  • funkcja atan(x) w języku programowania
  • funkcja atan2(y, x) dla współrzędnych punktu
  • tablice wartości funkcji trygonometrycznych w przypadku podstawowych kątów

Typowe wartości arctg

Poniższa tabela pokazuje najczęściej używane wartości funkcji arcus tangens:

Wartość x Wynik w stopniach Wynik w radianach
−1 −45° −π/4
−√3/3 −30° −π/6
0 0° 0
√3/3 30° π/6
1 45° π/4
√3 60° π/3

Dla bardzo dużych dodatnich wartości x wynik zbliża się do π/2, czyli 90°, ale nigdy jej nie osiąga. Dla bardzo dużych wartości ujemnych zbliża się do −π/2, czyli −90°.

Jak komputer oblicza arctg?

Programy i kalkulatory nie muszą przechowywać wszystkich możliwych wyników w tablicach. Wykorzystują algorytmy numeryczne, w tym przybliżenia oparte na szeregach Taylora lub Maclaurina.

Dla wartości spełniających warunek |x| < 1 można wykorzystać szereg:

arctg(x) = x − x³/3 + x⁵/5 − x⁷/7 + …

Dodawanie kolejnych wyrazów zwiększa dokładność przybliżenia. W bibliotekach matematycznych stosuje się także przekształcenia i wydajniejsze algorytmy, dzięki którym obliczenia są szybkie również dla wartości spoza tego prostego przedziału.

W praktyce, gdy potrzebujesz wyniku do zadania, wystarczy użyć funkcji tan⁻¹ na kalkulatorze. Najczęstszym źródłem błędu nie jest samo obliczenie, lecz ustawienie niewłaściwej jednostki kąta.

Redakcja likekonik.pl

Likekonik.pl to pomoc w nauce przedmiotów ścisłych. Zebraliśmy wzory matematyczne, fizyczne i chemiczne razem z wyjaśnieniem, kiedy i jak je stosować. Omawiamy geometrię, funkcje i statystykę oraz rozwiązujemy przykładowe zadania krok po kroku. Tłumaczymy pojęcia, z którymi uczniowie i studenci mają najwięcej kłopotu. Piszemy przystępnie, tak żeby z naszych materiałów można było szybko powtórzyć materiał przed sprawdzianem, maturą lub kolokwium.

763 opublikowanych artykułów zobacz wszystkie

Przeczytaj też

Spis treści · 4 sekcji