Jak obliczyć cosinus kąta? Poradnik krok po kroku
Cosinus kąta w trójkącie prostokątnym oblicza się jako iloraz długości przyprostokątnej przyległej do tego kąta i długości przeciwprostokątnej. W trójkącie dowolnym stosuje się twierdzenie cosinusów.
Jak obliczyć cosinus w trójkącie prostokątnym?
Dla kąta ostrego α cosinus oznaczamy jako cos α. W trójkącie prostokątnym jego wartość wynosi:
cos α = przyprostokątna przyległa do kąta α / przeciwprostokątna
Przeciwprostokątna to najdłuższy bok trójkąta, leżący naprzeciw kąta prostego. Przyprostokątna przyległa jest jednym z dwóch boków tworzących kąt α. Nie należy mylić jej z drugą przyprostokątną, która leży naprzeciw rozpatrywanego kąta.
Aby obliczyć cosinus, wykonaj następujące czynności:
- Zidentyfikuj przeciwprostokątną, czyli bok naprzeciw kąta prostego.
- Wskaż przyprostokątną przyległą do kąta, którego cosinus liczysz.
- Podziel długość przyprostokątnej przyległej przez długość przeciwprostokątnej.
Przykład: jeśli przyprostokątna przyległa ma długość 6 cm, a przeciwprostokątna 10 cm, to:
cos α = 6 / 10 = 0,6
Wartości cosinusa dla kilku kątów charakterystycznych przedstawia tabela:
| Kąt α | Wartość cos α |
|---|---|
| 30° | √3/2 |
| 45° | √2/2 |
| 60° | 1/2 |
Jeżeli w zadaniu podano samą wartość cosinusa i trzeba znaleźć kąt, używa się funkcji odwrotnej cosinusa, oznaczanej jako arccos, dostępnej w kalkulatorze naukowym.
Jak obliczyć cosinus w trójkącie dowolnym?
Definicja oparta na stosunku przyprostokątnej do przeciwprostokątnej dotyczy bezpośrednio trójkąta prostokątnego. W trójkącie, który nie musi mieć kąta prostego, stosuje się twierdzenie cosinusów.
Dla trójkąta o bokach a, b i c, gdzie kąt α leży naprzeciw boku a, wzór ma postać:
a² = b² + c² − 2bc · cos α
Po przekształceniu otrzymujemy wzór pozwalający obliczyć cosinus:
cos α = (b² + c² − a²) / 2bc
Twierdzenie cosinusów można zastosować, gdy znasz długości trzech boków albo długości dwóch boków i kąt między nimi. W przypadku obliczania cosinusa najczęściej znane są trzy boki. Trzeba prawidłowo dopasować bok a do kąta α, ponieważ jest to bok leżący naprzeciw tego kąta.
Przykład dla boków a = 2, b = 4 i c = 5:
cos α = (4² + 5² − 2²) / (2 · 4 · 5)
cos α = (16 + 25 − 4) / 40 = 37/40 = 0,925
W tym przykładzie kąt α leży naprzeciw boku długości 2. Ponieważ bok ten jest najkrótszy, α jest najmniejszym kątem trójkąta.
Przed użyciem twierdzenia sprawdź następujące założenia:
- Znane są trzy boki trójkąta i właściwie przypisano bok a do kąta α.
- Albo znane są dwa boki oraz kąt zawarty między nimi.
- Bok leżący naprzeciw kąta α jest oznaczony jako a.
- Długości boków są podstawiane do wzoru w tych samych jednostkach.
Którą metodę wybrać?
W trójkącie prostokątnym skorzystaj bezpośrednio ze wzoru cos α = przyprostokątna przyległa / przeciwprostokątna. W trójkącie dowolnym użyj twierdzenia cosinusów i wzoru cos α = (b² + c² − a²) / 2bc. Najczęstszy błąd polega na zastosowaniu pierwszej metody do trójkąta, który nie jest prostokątny, albo na pomyleniu przyprostokątnej przyległej z przeciwprostokątną.



