Sobota, 21 listopada 2026 Imieniny: Maria, Janusz, Konrad Redakcja Kontakt
Wzory chemiczne

Jak obliczyć pOH roztworu? Poradnik krok po kroku

Autor: Redakcja likekonik.pl Publikacja: 18 września 2026 2 min czytania
Zlewka z niebieskim płynem i miernik pH na tle tablicy z chemicznymi wzorami, ilustrujące obliczenia stężenia jonów.
Grafika wygenerowana przez AI

pOH roztworu oblicza się jako ujemny logarytm dziesiętny ze stężenia molowego jonów wodorotlenowych: pOH = −log[OH−]. Jeśli znasz pH, możesz skorzystać z prostszej zależności pOH = 14 − pH, obowiązującej dla temperatury 25°C.

Czym jest pOH?

pOH jest miarą zasadowości roztworu. Wartość tego parametru zależy od stężenia jonów wodorotlenowych OH−. Nawiasy kwadratowe oznaczają stężenie molowe, najczęściej wyrażone w mol/dm3.

Podstawowy wzór wygląda tak:

pOH = −log[OH−]

Oznacza to, że najpierw trzeba znać albo wyznaczyć stężenie jonów OH−, a następnie obliczyć logarytm dziesiętny tej wartości i zmienić jego znak.

Jaka jest zależność między pH a pOH?

W roztworach wodnych w temperaturze 25°C pH i pOH są powiązane równaniem:

pH + pOH = 14

Dlatego, gdy znasz jedną z tych wartości, drugą obliczysz przez odejmowanie od 14. Zależność między odczynem roztworu, pH i pOH przedstawia tabela:

Odczyn pH pOH Relacja
Kwasowy pH < 7 pOH > 7 Większe stężenie H+
Obojętny pH = 7 pOH = 7 Równe stężenia H+ i OH−
Zasadowy pH > 7 pOH < 7 Większe stężenie OH−

Wartość 14 wynika z iloczynu jonowego wody. Na poziomie szkolnym stosuje się ją dla roztworów wodnych w temperaturze 25°C. Przy innej temperaturze suma pH i pOH może mieć inną wartość.

Jak obliczyć pOH krok po kroku?

Sposób obliczeń zależy od tego, jakie dane podano w zadaniu. Postępuj według następującej kolejności:

  1. Wyznacz stężenie jonów OH− – odczytaj je z treści zadania albo ustal na podstawie równania dysocjacji zasady.
  2. Zastosuj wzór pOH = −log[OH−] – podstaw stężenie w mol/dm3 i oblicz logarytm dziesiętny.
  3. Przelicz wynik z pH, jeśli to konieczne – gdy podano pH, użyj równania pOH = 14 − pH.

W przypadku mocnej zasady trzeba uwzględnić liczbę jonów OH− powstających podczas dysocjacji. Dla NaOH jeden mol związku daje jeden mol jonów OH−:

NaOH → Na+ + OH−

Zatem stężenie jonów wodorotlenowych jest równe stężeniu NaOH. Inaczej jest dla wodorotlenku baru:

Ba(OH)2 → Ba2+ + 2OH−

W tym przypadku stężenie OH− jest dwa razy większe niż stężenie Ba(OH)2, o ile związek całkowicie dysocjuje i nie występują inne czynniki zmieniające bilans jonów.

Przykład obliczenia pOH dla NaOH

Oblicz pOH roztworu NaOH o stężeniu 0,010 mol/dm3.

NaOH jest mocną zasadą i dysocjuje zgodnie z równaniem:

NaOH → Na+ + OH−

Z jednego mola NaOH powstaje jeden mol OH−, więc:

[OH−] = 0,010 mol/dm3 = 10−2 mol/dm3

Podstawiamy wartość do wzoru:

pOH = −log(10−2)

pOH = 2

Jeżeli trzeba także wyznaczyć pH, korzystamy z zależności:

pH = 14 − pOH

pH = 14 − 2 = 12

Wynik jest zgodny z charakterem roztworu. NaOH jest zasadą, więc pH powinno być większe od 7, a pOH mniejsze od 7.

Na co uważać przy obliczeniach?

Najczęstszy błąd polega na zamianie pH z pOH. Dla roztworu o stężeniu [OH−] = 10−2 mol/dm3 wartość 2 oznacza pOH, a nie pH. Dopiero po użyciu równania pH = 14 − pOH otrzymasz pH równe 12.

Sprawdź też, czy w zapisie w nawiasach kwadratowych znajduje się stężenie jonów OH−, a nie stężenie całej zasady. Przy związkach takich jak Ba(OH)2 trzeba uwzględnić, że podczas dysocjacji powstają dwa jony wodorotlenowe.

Redakcja likekonik.pl

Likekonik.pl to pomoc w nauce przedmiotów ścisłych. Zebraliśmy wzory matematyczne, fizyczne i chemiczne razem z wyjaśnieniem, kiedy i jak je stosować. Omawiamy geometrię, funkcje i statystykę oraz rozwiązujemy przykładowe zadania krok po kroku. Tłumaczymy pojęcia, z którymi uczniowie i studenci mają najwięcej kłopotu. Piszemy przystępnie, tak żeby z naszych materiałów można było szybko powtórzyć materiał przed sprawdzianem, maturą lub kolokwium.

763 opublikowanych artykułów zobacz wszystkie

Przeczytaj też

Spis treści · 5 sekcji