Piątek, 20 listopada 2026 Imieniny: Feliks, Anatol, Rafał Redakcja Kontakt
Wzory matematyczne

Jaki jest wzór na różnicę ciągu arytmetycznego?

Autor: Redakcja likekonik.pl Publikacja: 13 lipca 2026 2 min czytania
Otwarte notatnik z zapisanymi wzorami matematycznymi na drewnianym biurku, tworzące atmosferę sprzyjającą nauce.

Wzór na różnicę ciągu arytmetycznego to r = an+1 − an. Różnica r jest stała, czyli ma taką samą wartość dla każdej pary kolejnych wyrazów ciągu.

Wzór na różnicę ciągu arytmetycznego

Ciąg arytmetyczny to ciąg, w którym każdy kolejny wyraz powstaje przez dodanie tej samej liczby do wyrazu poprzedniego. Liczbę tę oznaczamy symbolem r i nazywamy różnicą ciągu.

Podstawowy wzór ma postać:

r = an+1 − an

Oznacza to, że od wyrazu następnego odejmujemy wyraz poprzedni. Różnica może być dodatnia, ujemna albo równa zero. Gdy r > 0, ciąg rośnie, gdy r < 0, maleje, a gdy r = 0, wszystkie jego wyrazy są takie same.

Jak obliczyć różnicę z podanych wyrazów?

Jeżeli znasz dwa sąsiednie wyrazy, wystarczy odjąć pierwszy od drugiego. Dla ciągu 5, 9, 13, 17 otrzymujemy:

r = a2 − a1 = 9 − 5 = 4

Jeśli podane są dwa dowolne wyrazy ciągu, można wykorzystać wzór wynikający z zależności an = a1 + (n − 1)r:

Metoda Dane wejściowe Wzór
Bezpośrednia Dwa sąsiednie wyrazy r = an+1 − an
Ogólna Dwa dowolne wyrazy an i am r = (am − an) / (m − n)
Na podstawie wzoru Wzór ogólny ciągu r = an+1 − an

Przykładowo, jeśli a3 = 10 i a7 = 22, to:

r = (22 − 10) / (7 − 3) = 12 / 4 = 3

Jak sprawdzić, czy ciąg jest arytmetyczny?

Gdy ciąg jest zapisany wzorem ogólnym, sprawdź różnicę dwóch kolejnych wyrazów. Postępuj według następujących kroków:

  1. Wyznacz wzór na an+1, zastępując n przez n + 1.
  2. Oblicz różnicę an+1 − an.
  3. Sprawdź, czy otrzymany wynik jest stałą, niezależną od n.

Dla ciągu an = 7n + 2 mamy:

an+1 − an = [7(n + 1) + 2] − (7n + 2) = 7

Wynik nie zależy od n, więc ciąg jest arytmetyczny, a jego różnica wynosi r = 7. Jeżeli po odjęciu otrzymasz wyrażenie zależne od n, ciąg nie jest arytmetyczny.

Najważniejsze jest zachowanie kolejności odejmowania: wyraz następny minus wyraz poprzedni. Odwrotne działanie da liczbę przeciwną do właściwej różnicy.

Redakcja likekonik.pl

Likekonik.pl to pomoc w nauce przedmiotów ścisłych. Zebraliśmy wzory matematyczne, fizyczne i chemiczne razem z wyjaśnieniem, kiedy i jak je stosować. Omawiamy geometrię, funkcje i statystykę oraz rozwiązujemy przykładowe zadania krok po kroku. Tłumaczymy pojęcia, z którymi uczniowie i studenci mają najwięcej kłopotu. Piszemy przystępnie, tak żeby z naszych materiałów można było szybko powtórzyć materiał przed sprawdzianem, maturą lub kolokwium.

761 opublikowanych artykułów zobacz wszystkie

Przeczytaj też

Spis treści · 3 sekcji