Piątek, 20 listopada 2026 Imieniny: Feliks, Anatol, Rafał Redakcja Kontakt
Wzory matematyczne

Logarytm – co to jest i jak go obliczyć?

Autor: Redakcja likekonik.pl Publikacja: 17 lipca 2026 3 min czytania
Starodawne liczydło i cyrkiel na notatniku z zapisanymi równaniami logarytmicznymi w bibliotecznym wnętrzu.

Logarytm to odpowiedź na pytanie: do jakiej potęgi trzeba podnieść daną podstawę, aby otrzymać określoną liczbę. Jest więc działaniem odwrotnym do potęgowania.

Jak zapisać logarytm?

Logarytm zapisujemy w postaci:

loga(b) = x

Ten zapis oznacza dokładnie to samo co równanie:

ax = b

Poszczególne symbole mają następujące znaczenie:

  • a – podstawa logarytmu, czyli liczba podnoszona do potęgi
  • b – liczba logarytmowana, czyli wynik potęgowania
  • x – wynik logarytmu, czyli szukany wykładnik

Na przykład:

log2(8) = 3

ponieważ 23 = 8. Pytamy tutaj, do jakiej potęgi trzeba podnieść 2, aby otrzymać 8. Odpowiedź brzmi: do trzeciej potęgi.

loga(b) = x wtedy i tylko wtedy, gdy ax = b.

Podstawa logarytmu musi spełniać warunki a > 0 oraz a ≠ 1, a liczba logarytmowana musi być dodatnia, czyli b > 0. Podstawa nie może być równa 1, ponieważ każda potęga liczby 1 ma wartość 1. Nie można też użyć podstawy ujemnej w szkolnej definicji logarytmu rzeczywistego.

Potęgowanie a logarytmowanie

Potęgowanie wyznacza wynik, gdy znamy podstawę i wykładnik. Logarytmowanie działa w przeciwną stronę – przy znanej podstawie i wyniku wskazuje wykładnik.

Potęgowanie Logarytm
23 = 8 log2(8) = 3
102 = 100 log10(100) = 2
34 = 81 log3(81) = 4

W każdym wierszu pojawiają się te same trzy liczby, ale pytanie jest inne. Przy potęgowaniu szukamy wyniku działania, a przy logarytmie szukamy wykładnika.

Jak obliczyć logarytm?

Najprościej zamienić zapis logarytmiczny na potęgowy. Następnie trzeba znaleźć wykładnik, który daje wskazaną liczbę.

Przykład: oblicz log2(32).

  1. Zapisz równanie w postaci potęgowej: 2x = 32.
  2. Rozpoznaj, że 32 = 25.
  3. Porównaj wykładniki: x = 5.
  4. Zapisz wynik: log2(32) = 5.

Można też sprawdzać podstawowe wartości bez przekształcania całego działania:

  • log5(1) = 0, ponieważ 50 = 1
  • log7(7) = 1, ponieważ 71 = 7
  • log2(16) = 4, ponieważ 24 = 16
  • log10(1000) = 3, ponieważ 103 = 1000

Logarytm nie jest dzieleniem. Jego wynik może być także ułamkiem. Na przykład log4(2) = 1/2, ponieważ 41/2 = √4 = 2.

Logarytm dziesiętny i naturalny

Logarytm dziesiętny ma podstawę 10. Zwykle zapisuje się go jako log, bez podawania podstawy:

log(100) = 2, ponieważ 102 = 100.

Logarytm naturalny ma podstawę oznaczaną literą e, której przybliżona wartość wynosi 2,71828. Zapisuje się go symbolem ln:

ln(x) = loge(x)

W zadaniach szkolnych informacja o podstawie powinna wynikać z zapisu lub treści polecenia. Gdy podstawa jest podana, zawsze należy ją uwzględnić.

Podstawowe własności logarytmów

Najważniejsze wzory wynikają bezpośrednio z własności potęgowania. Dla dodatnich liczb x i y oraz podstawy a spełniającej warunki a > 0 i a ≠ 1 obowiązują:

  • Logarytm iloczynu – loga(x · y) = loga(x) + loga(y)
  • Logarytm ilorazu – loga(x / y) = loga(x) − loga(y)
  • Logarytm potęgi – loga(xn) = n · loga(x)

Przykładowo:

log2(8 · 4) = log2(8) + log2(4) = 3 + 2 = 5

Zgadza się to z potęgowaniem, ponieważ 8 · 4 = 32, a log2(32) = 5. Własności te pozwalają zamieniać mnożenie na dodawanie, dzielenie na odejmowanie, a potęgowanie na mnożenie przez wykładnik.

Po co stosuje się logarytmy?

Logarytmy są przydatne wtedy, gdy liczby zmieniają się bardzo szybko albo różnią się o wiele rzędów wielkości. Pozwalają opisywać takie różnice za pomocą mniejszych, wygodniejszych wartości.

  • Skala pH – wykorzystuje logarytmiczne przedstawienie stężenia jonów wodorowych w roztworze.
  • Skala Richtera – służy do opisu magnitudy trzęsień ziemi.
  • Decybele – opisują poziom dźwięku za pomocą skali logarytmicznej.
  • Finanse – pomagają obliczać czas potrzebny do osiągnięcia określonej kwoty przy oprocentowaniu składanym.

Wspólny sens tych zastosowań polega na „ściśnięciu” ogromnych różnic. Zamiast operować bardzo dużymi lub bardzo małymi liczbami, można posługiwać się ich wykładnikami.

Logarytm to po prostu wykładnik potęgi zapisany w innej formie. Gdy pamiętasz zależność loga(b) = x ⇔ ax = b, większość prostych logarytmów można obliczyć, zamieniając je na znajome równanie potęgowe.

Edukacyjna ilustracja przedstawiająca zależność między logarytmem a potęgowaniem

Redakcja likekonik.pl

Likekonik.pl to pomoc w nauce przedmiotów ścisłych. Zebraliśmy wzory matematyczne, fizyczne i chemiczne razem z wyjaśnieniem, kiedy i jak je stosować. Omawiamy geometrię, funkcje i statystykę oraz rozwiązujemy przykładowe zadania krok po kroku. Tłumaczymy pojęcia, z którymi uczniowie i studenci mają najwięcej kłopotu. Piszemy przystępnie, tak żeby z naszych materiałów można było szybko powtórzyć materiał przed sprawdzianem, maturą lub kolokwium.

761 opublikowanych artykułów zobacz wszystkie

Przeczytaj też

Spis treści · 6 sekcji