Jak obliczyć amplitudę? Poradnik krok po kroku
Amplitudę najczęściej oblicza się jako połowę różnicy między wartością maksymalną a minimalną: A = (max − min) / 2. Wynik jest zawsze dodatni, ponieważ amplituda opisuje odległość od poziomu równowagi, a nie kierunek wychylenia.
Czym jest amplituda i jaki wzór zastosować?
Amplituda to maksymalne wychylenie od poziomu równowagi. Na wykresie fali lub drgań oznacza odległość między linią środkową a grzbietem albo dołkiem. Jeżeli znasz wartość maksymalną i minimalną, użyj wzoru:
A = (xmax − xmin) / 2
Różnica między maksimum a minimum to pełna wysokość fali, nazywana także wartością międzyszczytową lub peak-to-peak. Amplituda stanowi połowę tej wartości. Poziom równowagi można wyznaczyć jako średnią maksimum i minimum:
x0 = (xmax + xmin) / 2
Jak obliczyć amplitudę krok po kroku?
Ta sama procedura działa dla danych liczbowych oraz dla wartości odczytanych z wykresu:
- Znajdź wartość maksymalną, czyli najwyższy punkt, grzbiet lub największe wychylenie.
- Znajdź wartość minimalną, czyli najniższy punkt, dołek lub najmniejsze wychylenie.
- Odejmij wartość minimalną od maksymalnej.
- Podziel otrzymaną różnicę przez dwa.
Przykład: sygnał zmienia się od 2 do 10. Amplituda wynosi:
A = (10 − 2) / 2 = 8 / 2 = 4
Trzeba uważać na liczby ujemne. Jeżeli temperatura zmienia się od −5°C do 5°C, obliczenie wygląda tak:
A = (5 − (−5)) / 2 = 10 / 2 = 5°C
Jeżeli obie wartości są ujemne, również wybierasz najwyższą i najniższą. Dla zakresu od −27°C do −1°C otrzymasz:
A = (−1 − (−27)) / 2 = 26 / 2 = 13°C
Jak odczytać amplitudę z równania funkcji?
W funkcji sinusoidalnej amplitudę odczytuje się bezpośrednio ze współczynnika stojącego przed sinusem lub cosinusem. Dla równania:
y = A sin(ωt + φ)
amplituda wynosi |A|. Wartość bezwzględna jest potrzebna dlatego, że amplituda nie może być ujemna.
Przykłady:
y = 7 sin(5t) → A = 7
y = −3 cos(t) → A = 3
Dodanie liczby poza funkcją zmienia poziom równowagi, ale nie amplitudę. W równaniu:
y = 3 + 5 sin(t)
wykres jest przesunięty o 3 jednostki w górę, lecz amplituda nadal wynosi 5. Podobnie znak minus przed funkcją odwraca wykres, ale nie zmienia jego maksymalnego wychylenia.
W elektrotechnice amplitudę napięcia lub prądu można odczytać z wykresu, na przykład za pomocą oscyloskopu. Nie należy mylić jej z wartością skuteczną. Dla idealnej sinusoidy wartość skuteczna jest równa amplitudzie podzielonej przez √2.
Wzory na amplitudę w zależności od danych
Wybierz wzór odpowiadający informacjom podanym w zadaniu:
| Sytuacja | Wzór | Co oznaczają dane? |
|---|---|---|
| Znasz maksimum i minimum | A = (xmax − xmin) / 2 | Skrajne wartości wykresu lub pomiaru |
| Znasz poziom równowagi i skrajne wychylenie | A = |x − x0| | Odległość od środka do maksimum lub minimum |
| Znasz równanie sinusoidy | A = |współczynnik przed sinusem lub cosinusem| | Amplituda jest częścią równania funkcji |
| Znasz wartość peak-to-peak | A = peak-to-peak / 2 | Pełna wysokość od dołka do grzbietu |
Amplituda a peak-to-peak, okres i częstotliwość
Amplituda opisuje wielkość wychylenia, natomiast wartość międzyszczytowa obejmuje całą odległość od minimum do maksimum. Jeśli amplituda wynosi 6 cm, wartość peak-to-peak wynosi 12 cm.
Okres i częstotliwość dotyczą z kolei czasu oraz szybkości powtarzania drgań. Okres T to czas jednego pełnego cyklu, a częstotliwość f określa liczbę cykli w ciągu sekundy. Zależność między nimi ma postać f = 1/T. Zmiana okresu lub częstotliwości nie zmienia amplitudy, chyba że zmieni się także pionowa wysokość wykresu.
Najczęstsze błędy przy obliczaniu amplitudy
Przed zapisaniem wyniku sprawdź, czy nie popełniasz jednej z typowych pomyłek:
- Uznajesz maksimum za amplitudę, mimo że wykres jest przesunięty względem zera.
- Traktujesz różnicę maksimum i minimum jako amplitudę, chociaż jest to pełna wysokość fali.
- Zapominasz podzielić różnicę wartości skrajnych przez dwa.
- Pozostawiasz znak minus, choć amplituda jest odległością i zapisuje się ją jako wartość dodatnią.
- Myślisz, że okres albo częstotliwość opisują amplitudę, chociaż dotyczą czasu i liczby powtórzeń.
Najprostsza reguła brzmi: amplituda to odległość od poziomu równowagi do najbardziej oddalonego punktu. Gdy znasz maksimum i minimum, zastosuj wzór A = (max − min) / 2.




