Sobota, 21 listopada 2026 Imieniny: Maria, Janusz, Konrad Redakcja Kontakt
Geometria

Jak obliczyć przekątną prostokąta?

Autor: Redakcja likekonik.pl Publikacja: 5 października 2026 2 min czytania
Prostokąt narysowany na planie architektonicznym z przyrządami kreślarskimi wyznaczającymi przekątną.
Grafika wygenerowana przez AI

Przekątną prostokąta obliczysz ze wzoru d = √(a² + b²), gdzie a i b oznaczają długości sąsiednich boków, a d jest długością przekątnej. Wystarczy podnieść oba boki do kwadratu, dodać wyniki i obliczyć pierwiastek kwadratowy.

Jaki jest wzór na przekątną prostokąta?

Wzór na przekątną prostokąta ma postać:

d = √(a² + b²)

Litera a oznacza długość jednego boku, b długość sąsiedniego boku, a d – przekątną, czyli odcinek łączący dwa przeciwległe wierzchołki prostokąta.

Wzór wynika z Twierdzenia Pitagorasa. Przekątna dzieli prostokąt na dwa przystające trójkąty prostokątne. Boki prostokąta są w nich przyprostokątnymi, a przekątna pełni funkcję przeciwprostokątnej. Dlatego zachodzi zależność d² = a² + b².

Jak obliczyć przekątną krok po kroku?

Do obliczenia potrzebujesz długości dwóch sąsiednich boków. Postępuj według następujących kroków:

  1. Podnieś oba boki do kwadratu – oblicz a² oraz b².
  2. Dodaj otrzymane wartości – wykonaj działanie a² + b².
  3. Wyciągnij pierwiastek kwadratowy z uzyskanej sumy. Wynik będzie długością przekątnej d.

Przykład dla prostokąta o bokach 3 cm i 4 cm:

d = √(3² + 4²) = √(9 + 16) = √25 = 5 cm

Przed rozpoczęciem rachunków sprowadź oba wymiary do tej samej jednostki. Jeżeli jeden bok podano w metrach, a drugi w centymetrach, przelicz jeden z nich, zanim zastosujesz wzór. Wynik będzie wyrażony w tej samej jednostce co podane boki.

Przykładowe długości przekątnych

Poniższe wartości wykorzystują trójki pitagorejskie, czyli zestawy liczb spełniających równanie a² + b² = d²:

Bok A Bok B Przekątna
3 cm 4 cm 5 cm
5 cm 12 cm 13 cm
8 cm 15 cm 17 cm
15 cm 20 cm 25 cm

Gdy boki odpowiadają takim zestawom, przekątna wychodzi liczbą całkowitą. W pozostałych przypadkach wynik może zawierać część dziesiętną, dlatego po obliczeniu pierwiastka warto go zaokrąglić zgodnie z potrzebą.

Gdzie przydaje się przekątna prostokąta?

Znajomość przekątnej przydaje się nie tylko w zadaniach matematycznych. Można wykorzystać ją między innymi w następujących sytuacjach:

  • Budownictwo – pomiar przekątnych pomaga sprawdzić, czy wyznaczony obrys ma kąty proste. W prostokącie obie przekątne powinny mieć taką samą długość, z uwzględnieniem błędu pomiaru.
  • Stolarstwo – pomiar przekątnych ramy ułatwia kontrolę jej prostokątnego kształtu.
  • Płytkowanie i układanie podłogi – obliczona przekątna pomieszczenia pomaga planować rozmieszczenie materiału.
  • Ekrany i monitory – przekątna wyświetlacza jest odległością między jego przeciwległymi narożnikami i często podaje się ją w calach.

W praktyce pomiarowej często wykorzystuje się też trójkąt 3–4–5. Jeżeli od narożnika odmierzone zostaną odcinki 3 i 4 jednostek, odległość między ich końcami powinna wynosić 5 jednostek. Taki układ pomaga szybko sprawdzić, czy zachowano kąt prosty.

Dla kwadratu, który jest szczególnym przypadkiem prostokąta, oba boki mają tę samą długość. Wtedy wzór upraszcza się do d = a√2. W każdym prostokącie przekątna jest dłuższa od każdego z jego boków, ponieważ jest przeciwprostokątną trójkąta prostokątnego.

Redakcja likekonik.pl

Likekonik.pl to pomoc w nauce przedmiotów ścisłych. Zebraliśmy wzory matematyczne, fizyczne i chemiczne razem z wyjaśnieniem, kiedy i jak je stosować. Omawiamy geometrię, funkcje i statystykę oraz rozwiązujemy przykładowe zadania krok po kroku. Tłumaczymy pojęcia, z którymi uczniowie i studenci mają najwięcej kłopotu. Piszemy przystępnie, tak żeby z naszych materiałów można było szybko powtórzyć materiał przed sprawdzianem, maturą lub kolokwium.

763 opublikowanych artykułów zobacz wszystkie

Przeczytaj też

Spis treści · 4 sekcji