Jak obliczyć średnią arytmetyczną?
Średnią arytmetyczną obliczysz, dodając wszystkie liczby, a następnie dzieląc otrzymaną sumę przez liczbę elementów. Wzór to: średnia = suma liczb ÷ liczba liczb.
Czym jest średnia arytmetyczna?
Średnia arytmetyczna pokazuje przeciętną wartość w danym zbiorze liczb. Aby ją obliczyć, trzeba znać dwa elementy: sumę wszystkich wartości oraz liczebność zbioru, czyli liczbę uwzględnianych liczb.
Można to zapisać za pomocą wzoru:
Średnia arytmetyczna = (a₁ + a₂ + a₃ + … + aₙ) ÷ n
Litery a₁, a₂, a₃ oznaczają kolejne liczby, a n to ich liczba. Na przykład dla zbioru 2, 4 i 6 suma wynosi 12, a liczebność zbioru to 3. Średnia wynosi więc 12 ÷ 3 = 4.
Jak obliczyć średnią krok po kroku?
Najłatwiej wykonać obliczenie w trzech etapach:
- Dodaj wszystkie liczby. Oblicz ich łączną sumę.
- Policz elementy zbioru. Sprawdź, ile liczb uwzględniasz.
- Podziel sumę przez liczbę elementów. Otrzymany wynik jest średnią arytmetyczną.
Przykład z życia codziennego: uczeń otrzymał oceny 4, 5 i 3. Najpierw dodaj oceny: 4 + 5 + 3 = 12. Następnie policz, że są trzy oceny. Na końcu podziel sumę przez ich liczbę:
12 ÷ 3 = 4
Średnia ocen wynosi 4. Wynik nie musi być jedną z liczb znajdujących się w zbiorze. Dla ocen 3, 4 i 5 średnia także wynosi 4, ale przy ocenach 3, 4 i 4 wynik to 11 ÷ 3, czyli około 3,67.
Przykłady obliczeń
Poniższa tabela pokazuje, jak zmienia się obliczenie w zależności od liczby elementów:
| Zbiór liczb | Suma | Liczba elementów | Wynik, czyli średnia |
|---|---|---|---|
| 2, 4, 6 | 12 | 3 | 12 ÷ 3 = 4 |
| 5, 5, 4, 2, 5 | 21 | 5 | 21 ÷ 5 = 4,2 |
| 3, 5, 7, 9 | 24 | 4 | 24 ÷ 4 = 6 |
| -2, -4, -6 | -12 | 3 | -12 ÷ 3 = -4 |
Liczby ujemne oblicza się tak samo jak dodatnie. Trzeba tylko prawidłowo wykonać dodawanie z uwzględnieniem znaków.
Na co uważać podczas obliczeń?
Najczęstsze pomyłki wynikają nie z samego wzoru, lecz z pominięcia liczby albo błędnej kolejności działań. Przed zapisaniem wyniku sprawdź następujące rzeczy:
- Najpierw dodaj wszystkie liczby, a dopiero potem podziel sumę przez ich liczbę.
- W kalkulatorze użyj nawiasów, na przykład (4 + 5 + 3) ÷ 3, aby urządzenie najpierw obliczyło sumę.
- Nie pomiń żadnego elementu zbioru, także liczby ujemnej, zera lub wartości powtarzającej się.
- Średnia może być ułamkiem lub liczbą dziesiętną, więc nie musi być całkowita.
- Zaokrąglaj dopiero na końcu obliczeń, jeśli zadanie tego wymaga.
Najważniejsze jest rozróżnienie między sumą a liczbą elementów. Dla liczb 2, 4, 6, 8 suma wynosi 20, ale elementy są cztery. Średnia to zatem 20 ÷ 4 = 5.
W prostych zadaniach wystarczy zapamiętać jedną zasadę: dodaj wszystkie wartości i podziel wynik przez ich liczbę.




