Mediana – co to jest i jak ją obliczyć?
Mediana to wartość środkowa w zbiorze liczb uporządkowanych od najmniejszej do największej. Aby ją obliczyć, najpierw trzeba posortować dane, a następnie sprawdzić, czy liczba elementów jest parzysta, czy nieparzysta.
Co to jest mediana?
Mediana, nazywana także wartością centralną, dzieli uporządkowany szereg danych na dwie części. W jednej znajdują się wartości nie większe od mediany, a w drugiej wartości nie mniejsze od niej.
Najważniejsza zasada brzmi: przed wyznaczeniem mediany zawsze uporządkuj liczby rosnąco. Bez tego można wskazać niewłaściwy element jako środkowy.
Jak obliczyć medianę krok po kroku?
Procedura zależy od liczby elementów w zbiorze. Obliczenia wykonasz w następującej kolejności:
- Uporządkuj dane od najmniejszej do największej wartości.
- Policz wszystkie elementy w uporządkowanym szeregu.
- Gdy liczba elementów jest nieparzysta, wybierz dokładnie środkową liczbę.
- Gdy liczba elementów jest parzysta, dodaj dwie środkowe liczby i podziel ich sumę przez 2.
Przy nieparzystej liczbie danych środkowy element ma tyle samo liczb po lewej i po prawej stronie. Dla zestawu 2, 5, 7, 8, 9 medianą jest 7, ponieważ to trzecia, środkowa wartość.
Przy parzystej liczbie danych nie ma jednej liczby zajmującej ścisły środek. Dla zestawu 2, 3, 4, 5 dwie środkowe wartości to 3 i 4, więc:
(3 + 4) / 2 = 3,5
Mediana tego zbioru wynosi 3,5. Ta sama metoda działa również wtedy, gdy w danych powtarzają się wartości.
Mediana – szybka ściąga
| Liczba elementów | Metoda obliczeń |
|---|---|
| Nieparzysta | Wybierz środkowy element uporządkowanego szeregu. |
| Parzysta | Oblicz średnią arytmetyczną dwóch środkowych elementów. |
Dlaczego mediana jest użyteczna?
Mediana jest mniej podatna na wartości odstające niż średnia arytmetyczna. Wartość odstająca to obserwacja wyraźnie różniąca się od pozostałych, na przykład wyjątkowo wysoka pensja w grupie pracowników.
Jeżeli większość osób w firmie zarabia od 4000 do 6000 zł, a jedna osoba otrzymuje 50 000 zł, ta pojedyncza kwota mocno podniesie średnią arytmetyczną. Mediana pozostanie bliżej zarobków typowych dla większości pracowników, ponieważ zależy przede wszystkim od kolejności wartości, a nie od wielkości skrajnego wyniku.
Dlatego przy nierównomiernym rozkładzie danych, na przykład przy analizie wynagrodzeń, cen mieszkań lub czasu oczekiwania, mediana często lepiej pokazuje wartość typową niż średnia.
Najpierw sortowanie, potem wybór środkowej wartości albo średniej dwóch środkowych wartości – to cała zasada wyznaczania mediany.



